Елде атакәсіпті ту етіп, несібесін төрт түліктен айырып отырған жандардың қатары қалың. Мал шаруашылығын дамыту бағытында елде жасалып жатқан қолдаулар мен жеңілдетілген несиелер, түрлі гранттар да бар. Қысты қыстауға, жазда жайлауға көшкен көшпенді қазақтың бүгінгі ұрпағы бір мекенді тұрақтап қалса да атакәсіптен қол үзген жоқ. Сайын далада үйір-үйір жылқы, табын-табын ірі қара бар. Әйткенмен, мал шаруашылығын дамытуға назар салғанда жайылымдық жердің көлемін де ой таразысына салған жөн. Салалық басқарманың мәліметінше, облыстағы 153,8 мың бас малға 1 966,5 мың гектар жайылымдық жер керек. Бұл жеткілікті ме?
Айта кетейік, Мемлекет басшысының пайдаланылмай отырған ауыл шаруашылығы жерлерін мемлекетке қайтару және елді мекендерді жайылыммен қамтамасыз ету жөніндегі тапсырмасы да осы мәселені түбегейлі шешуге негізделген. Қолда бар дерекке сенсек, жайылымдарды басқару және пайдалану жөніндегі бекітілген жоспарларға сәйкес 89,3 мың га жер көлемі елді мекендердің жайылымы үшін белгіленді.
– Бүгінгі таңда облыстағы 146 ауылдық округтің 97 округі жайылыммен толық қамтамасыз етілген, қажет жайылым – 440,8 мың га (22,4 %), қамтамасыз ету деңгейі – 77,6 %. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2024 жылғы 29 шілдедегі №263 бұйрығымен «Жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі үлгілік жоспары» бекітілді. «Жайылымдар туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 17-1-бабына сәйкес үлгілік жоспар бекітілгеннен кейін жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі жоспары бекітілуі тиіс. Осыған сәйкес, бүгінгі күні облыс бойынша жергілікті өкілді органдарының шешімімен барлық аудандарда (қалада) бекітілді, – дейді облыстық ауыл шаруашылығы және жер қатынастары басқармасының бөлім басшысы Әлімжан Досаев.
Әйткенмен, жайылымдық жер алып, оған мал тіркемегендер мен алынған жерді нысаналы мақсатына сәйкес пайдаланбай отырған жандар да кездеседі. Бұл бағытта сала мамандары түгендеу, зерттеу жұмыстарын жүргізіп, өңірдегі өзекті мәселені шешуге атсалысуда.
– Пайдаланылмай жатқан немесе Қазақстан Республикасы заңнамасын бұза отырып пайдаланып отырған ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерді қайтару және айналымға енгізу бойынша тақырыпты тарқатсақ. Мемлекет басшысының пайдаланылмай отырған ауыл шаруашылығы жерлерін мемлекетке қайтару тапсырмасын орындау мақсатында 2026 жылы облыс бойынша 30 мың гектар жерді мемлекет меншігіне қайтару көзделіп, бүгінгі күнге көлемі 8,9 мың гектарды құрайтын 37 жер учаскесі мемлекет меншігіне қайтарылды (тоқсандық жоспар 181 % орындалды). Ал 2022-2025 жылдары қайтарылған 504,6 мың га жердің 276,7 мың гектары (жоспар 54,8 % орындалды) қайта айналымға енгізілді (оның ішінде 187,4 мың га конкурс арқылы, 89,3 мың га елді мекендердің жайылымы үшін белгіленген), 227,9 мың га жер көлемін айналымға енгізу жоспарлануда, – дейді Әлімжан Жұмабекұлы.
Бұдан бөлек, 2024 жылға облыс бойынша жалпы көлемі 67,9 мың га жерді ауыл шаруашылығы айналымына алу жоспарланып, нәтижесімен жергілікті бюджеттен 20,4 млн теңге қаржы қаралды. Ал жыл соңында жалпы көлемі 125 мың гектар жер айналымға алынып, жоспар 184%-ға орындалды (2022 жылы 70,7 мың га, 2023 жылы 66,3 мың га).
2025 жылы облыс бойынша жалпы көлемі 69 мың гектар жерді ауыл шаруашылығы айналымына алу жоспарланып, жыл соңында барлығы 70,3 мың гектары айналымға алынған. Ал жоспар 101,8% орындалды.
Биылға 70 мың гектар жерді ауыл шаруашылығы айналымына алу жоспарланып бүгінгі күнге 8,7 мың гектар жер айналымға алынды (тоқсандық жоспар 124 % орындалды).