Мемлекеттік қызмет қашан да маңызды салалардың қатарында. Елге етер еңбектің ақ, адал болғаны ләзім. Бүгінгі мемлекеттік қызмет саласының жай-күйі қалай? Маңыздылығы мен тиімділігі ше? Сан сауалға ҚР Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің Қызылорда облысы бойынша департаментінің бас маманы Мамай Утарәлиев жауап берді.
— Мамай Орынбасарұлы, мемлекеттік органдардың жұмыс уақыты режимінің сақталуына қандай жұмыстар атқарылды және оның нәтижесін айтып шықсаңыз?
-Қазақстан Республикасы «Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы» Заңының 5-бабы 2-тармағының 10-1) тармақшасына және Қазақстан Республикасы мемлекеттік қызмет істері Агенттігі төрағасының 2023 жылғы 29 мамырдағы №121 бұйрығымен бекітілген «Мемлекеттік органдардың жұмыс уақыты режимін сақтауына мониторинг жүргізу туралы» Қағидаларының 5-тармағына сәйкес Агенттіктің Қызылорда облысы бойынша департаментінің мемлекеттік қызмет саласындағы бақылау басқармасымен жергілікті атқарушы органдар мен орталық атқарушы органдардың аумақтық бөлімшелеріндегі жұмыс уақыты режимінің сақталуына талдау жасалды.
Жұмыс уақыты режимінің сақталуына мониторинг жүргізу туралы тапсырмасына сәйкес Департаментпен 2026 жылдың 24 ақпанында мемлекеттік органдарға бару арқылы 9 мемлекеттік органдарына жұмыс уақыты режімінің сақталуына мониторинг жүргізілді.
Мониторинг жүргізу барысында органдарға бару арқылы жұмыс уақыты режімінің сақталуына мониторинг жүргізіліп, ҚР Экология және табиғи ресурстар министрлігіне қарасты Қызылорда облысы бойынша экология департаментінде 1 мемлекеттік қызметші демалыс күні негізсіз жұмыс орнында болғаны анықталса, ҚР Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігіне қарасты Ұлттық статистика бюросының Қызылорда облысы бойынша департаментінде 3 мемлекеттік қызметші демалыс күні жұмыс орнында болғаны анықталды.
Жүргізілген мониторингтің нәтижесімен Қызылорда облысы бойынша экология департаментіне демалыс сағаттарын беру туралы хат жолданылды.
Сонымен қатар, Ұлттық статистика бюросының Қызылорда облысы бойынша департаментінде 3 мемлекеттік қызметшіге икемді жұмыс уақыты режимі белгіленсе, Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігінің Қызылорда облысы бойынша департаментінде 1 мемлекеттік қызметшіге икемді жұмыс уақыты режимі белгілендігі анықталды. Сондай-ақ, Департаменттің жоспарына сәйкес 2026 жылдың 5 наурызында 3 мемлекеттік органдарына жұмыс уақыты режімінің сақталуына мониторинг жүргізілді. Мониторингтің нәтижесімен анықталған бұзушылық саны – 10, берілген демалыс сағаттары – 10 сағат 78 минут.
Бұдан бөлек, Департаментпен мемлекеттік органдарға бармай жұмыс уақыты режимінің сақталуы бойынша ақпараттық жүйелердегі мәліметтерге, мемлекеттік органдардың ұсынатын мәліметтеріне, қол жеткізуді бақылау және басқару жүйесінің деректеріне, бұқаралық ақпарат құралдары мен әлеуметтік желілердегі жарияланымдарға тұрақты түрде мониторинг жүргізіліп тұрады. Қашықтықтан жүргізілген мониторингпен (қол жеткізуді бақылау және басқару жүйесінің деректері бойынша 23 мемлекеттік орган қамтылған, оның ішінде 15 мемлекеттік органда 64 бұзушылықтар анықталды.
ҚЖБжБЖ-мен жүргізілген мониторинг бойынша мемлекеттік қызметшілерге 60 сағат 15 минут демалыс сағаттары берілген.
-Мемлекеттік қызметшінің жұмыс барысындағы әдеп нормаларының талаптары бойынша мәліметтер айтсаңыз?
-Мемлекеттік қызметшілердің қызметі Әдеп кодексінде белгіленген талаптар аясында жүзеге асыру қажеттілігіне қарамастан, соңғы кезде мемлекеттік қызметшілер тарапынан әдеп нормаларын бұзу деректері әлі де орын алуда.
Мысалы, мемлекеттік органдардың тәртіптік комиссиялардың жұмысына жүргізілген талдау нәтижесімен 2026 жылдың 1-тоқсанында 151 мемлекеттік қызметшіге тәртіптік жаза қолданылған. Оның ішінде, жергілікті атқарушы органдарда 111, орталық органдардың аумақтық бөлімшелерінде 40 мемлекеттік қызметші тәртіптік жаупкершілікке тартылған. Тәртіптік жауапкершілікке тартылғандардың арасында қызметтік әдеп нормаларын бұзғаны үшін 1 мемлекеттік қызметші бар. Талдау нәтижесімен 1 мемлекеттік қызметшіге қатысты заңсыз қабылданған тәртіптік жаза қолдану туралы бұйрықтың күші жойылды.
Сонымен қатар, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің Қызылорда облысы бойынша департаментімен 2026 жылдың І-тоқсанында 7 тексеру жүргізілді, оның ішінде 3 жоспарлы және 4 жоспардан тыс тексеру жұмыстары жүргізіліп, 274 заң бұзушылықтар анықталды. Тексерулер нәтижесімен Департаментпен анықталған бұзушылықтарды жою туралы 5 ұсынулар енгізіліп, 1 мемлекеттік қызметшінің және 1 жеке тұлғаның бұзылған құқықтары қалпына келтірілді. Бұдан бөлек, жұмыс уақыты режимінің бұзылуының алдын алуға және оған жол бермеу мақсатында 44 мониторинг жүргізіліп, 74 үстеме жұмыс жасау дерегі анықталды. Департаменттің хаты негізінде 52 мемлекеттік қызметшінің бұзылған құқықтары қалпына келтіріліп, оларға 71 демалыс сағаттары берілді.
— Мемлекеттік қызметшінің негізгі құқықтары қандай және мемлекеттік қызметшінің əлеуметтік қорғалуына не кіреді?
-Мемлекеттік қызметшінің құқықтары «Мемлекеттік қызмет туралы» Заңмен реттеледі.
Негізгі құқықтарға мыналар жатады: Өз өкілеттіктерін іске асыру үшін қажетті ақпарат пен материалдарды алу, лауазымдық міндеттерін атқару үшін тиісті еңбек жағдайларының болуы, мемлекеттік қаражат есебінен біліктілігін арттыру жəне қайта даярлаудан өту, лауазымы бойынша жоғарылау (негізсіз кедергілерсіз), өз ар-намысы мен қадір-қасиетін қорғау. Сонымен қатар, мемлекеттік қызметшілерге келесідей əлеуметтік кепілдіктер беріледі:
Еңбекақы төлеу: Лауазымына, жұмыс өтіліне жəне біліктілігіне қарай белгіленген тұрақты жалақы, демалыс: Ұзақтығы 30 күнтізбелік күннен кем болмайтын жыл сайынғы ақылы демалыс жəне екі лауазымдық айлық мөлшеріндегі сауықтыру жəрдемақысы, медициналық көмек: Мемлекеттік қызметшілер мен олардың отбасы мүшелеріне тиісті емдеу мекемелерінде қызмет көрсетулер.
— Сұқбатыңызға рақмет.
Әңгімелескен Аян СПАНДИЯР